Katarakt Nedir?

Katarakt Nedir?

Katarakt; gözün kendi içinde bulunan, ışığı odaklamakla görevli saydam doğal merceğinin (lensin) esnekliğini ve saydamlığını kaybederek buzlu, puslu veya mat bir cam görünümü alması durumudur. Merceğin matlaşması sonucu göze giren ışık retina tabakasına düzgün iletilemez ve görme kalitesi giderek düşer.

Katarakt Neden Olur?

Kataraktın en yaygın nedeni yaşlanmadır (yaşlanmaya bağlı doku değişimi). Ancak tek neden yaşlanma değildir:

• İlerleyen Yaş: 60 yaş üzerindeki bireylerde görülme sıklığı oldukça yüksektir.
• Genetik Faktörler: Ailede katarakt öyküsünün bulunması.
• Şeker Hastalığı (Diyabet): Yüksek kan şekeri göz merceğinin yapısını bozabilir.
• Göz Travmaları: Göze alınan darbeler, yaralanmalar veya geçirilmiş göz ameliyatları.
• Uzun Süreli Kortizon Kullanımı: Sistemik veya göz damlası şeklinde uzun süreli kortizonlu ilaç kullanımı.
• Güneş Işığı (UV): Korumasız olarak uzun süre ultraviyole ışınlarına maruz kalmak.
• Göz İçi İltihapları (Üveit): Kronik göz içi enfeksiyon ve iltihaplanmalar.

Katarakt Türleri Nelerdir?

Katarakt oluştuğu bölgeye ve nedene göre sınıflandırılır:

1. Senil (Yaşa Bağlı) Katarakt: En sık görülen türdür. Yaşın ilerlemesiyle merceğin merkezinde veya çevresinde gelişir.
2. Kortikal Katarakt: Merceğin dış kenarlarından başlayıp merkeze doğru kama şeklinde ilerleyen katarakt türüdür.
3. Arka Subkapsüler Katarakt: Merceğin hemen arka kapsülünün altında gelişir; okuma mesafesini ve ışık altındaki görüşü hızlı etkiler.
4. Kongenital (Doğumsal) Katarakt: Bebeklerde genetik faktörler veya annenin gebelikte geçirdiği enfeksiyonlar nedeniyle doğuştan görülür.
5. Sekonder (İkincil) Katarakt: İlaç kullanımı, diyabet veya başka göz hastalıklarına bağlı gelişir.
6. Travmatik Katarakt: Göze gelen fiziksel darbeler sonucu oluşan katarakttır.

Katarakt Belirtileri Nelerdir?

Katarakt genellikle ağrısız ve yavaş ilerleyen bir süreçtir. En belirgin semptomlar şunlardır:

• Dumanlı, puslu veya buzlu cam arkasından bakıyormuş gibi görme,
• Gece görüşünde zorlanma ve ışıkların etrafında halka / saçılma (glare) görme,
• Renklerin soluklaşması, sararması veya canlılığını kaybetmesi,
• Okuma veya yakın iş yaparken daha fazla ışığa ihtiyaç duyma,
• Çift görme (tek gözle bakıldığında bile),
• Gözlük numaralarının sık sık değişmesi veya yakın gözlüğüne ihtiyacın aniden azalması (yalancı iyileşme).

Katarakt Dereceleri Nelerdir?

Katarakt klinik olarak merceğin sertliğine ve saydamlık kaybına göre derecelendirilir:

• Başlangıç Evresi (Nükleer / Kortikal Sertleşme): Mercekte hafif renk değişimi başlar. Hasta henüz belirgin görme kaybı hissetmeyebilir.
• İlerlemiş (Olgun) Katarakt: Mercek tamamen matlaşmıştır. Görme seviyesi oldukça düşmüştür, günlük aktiviteler kısıtlanır.
• Aşırı İlerlemiş (Hipermür katarakt): Mercek aşırı sertleşmiş veya sıvılaşmıştır. Göz içi tansiyonu yükselmesi (glokom) ve göz içi iltihabı gibi ciddi riskler doğurur.

Katarakt Teşhisi Nasıl Konulur?

Katarakt teşhisi, detaylı bir göz muayenesi ile pratik bir şekilde konulur:

• Biyomikroskopik (Slit-Lamp) Muayene: Göz hekimi özel ışıklı mikroskop ile merceğin katmanlarını ve matlaşma derecesini inceler.
• Görme Keskinliği Testi: Standart göz haritaları ile görme seviyesi ölçülür.
• Göz İçi Basıncı Ölçümü (Göz Tansiyonu): Eşlik eden glokom varlığı kontrol edilir.
• Göz Dibi (Retina) Muayenesi: Damlalı muayene ile göz bebeği büyütülerek retina ve görme sinirleri değerlendirilir.
• Biyometri Ölçümü: Ameliyat kararı alındığında göze takılacak göz içi merceğin (IOL) numarasını belirlemek için milimetrik ölçüm yapılır.

Katarakt Nasıl Tedavi Edilir?

Kataraktın ilaçla, damlayla, gözlükle veya egzersizle tedavisi mümkün değildir. Kataraktın tek ve kesin tedavisi cerrahidir. Matlaşan doğal merceğin ameliyatla çıkarılarak yerine ömür boyu kalacak yapay göz içi merceğin (IOL) yerleştirilmesi gerekir.

Katarakt Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Günümüzde katarakt ameliyatı, FAKO (Fakoemülsifikasyon) adı verilen dikişsiz ve iğnesiz modern yöntemle gerçekleştirilir:

1. Anestezi: Göz, anestezik göz damlaları ile uyuşturulur (genel anestezi uygulanmaz).
2. Kesi ve FAKO: Göz korneasından yaklaşık 2 mm'lik mikro bir kesi açılır. Ultrasonik ses dalgaları yayan FAKO cihazı ile matlaşmış mercek parçalanarak emilir.
3. Mercek Yerleştirilmesi: Temizlenen mercek kapsülünün içine hastanın göz yapısına ve ihtiyacına uygun (Tek odaklı veya Akıllı/Trifokal) katlanabilir göz içi mercek yerleştirilir.
4. Tamamlama: Kesi bölgesi çok küçük olduğu için dikiş atılmasına gerek kalmaz, kendiliğinden doku uyumu ile kapanır.

Katarakt Ameliyatı Ne Kadar Sürer?

Katarakt ameliyatı oldukça hızlı ve konforlu bir prosedürdür. İşlem tek göz için ortalama 10 ile 15 dakika sürer. Ameliyat sonrası hasta hastanede yatış yapmadan aynı gün taburcu edilir.

Katarakt Ameliyatı Öncesi Hazırlık Süreci Nasıl İşler?

• Hekim tarafından gözün yapısı ve göze takılacak mercek tipi (Monofokal, Multifokal/Trifokal Akıllı Lens) belirlenir.
• Hastanın sistemik rahatsızlıkları (diyabet, tansiyon vb.) ve kullandığı kan sulandırıcı ilaçlar değerlendirilir.
• Ameliyattan birkaç gün önce hekimin reçete ettiği koruyucu antibiyotikli damlalara başlanabilir.

Katarakt Ameliyatı Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

• Damlaları Düzenli Kullanın: Reçete edilen antibiyotikli ve kortizonlu damlalar belirtilen saatlerde ve süre boyunca aksatılmadan kullanılmalıdır.
• Su ve Sabundan Koruyun: İlk 3-5 gün göze kesinlikle su, sabun veya şampuan değdirilmemelidir.
• Gözü Ovalamayın: İlk günlerde göz ovuşturulmamalı, baskı uygulanmamalı ve sertçe ovulmamalıdır.
• Koruyucu Gözlük: İlk birkaç gün dışarı çıkarken güneşten ve tozdan korunmak için güneş gözlüğü veya koruyucu şeffaf siperlik takılmalıdır.
• Ağır Kaldırmaktan Kaçının: İlk 1 hafta öne doğru aşırı ıkınmak, ağır kaldırmak ve ağır egzersiz yapmaktan kaçınılmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Katarakt muayenesi, ameliyat planlaması ve uygun göz içi mercek seçimi için lütfen Özel Olimpos Hastanesi Göz Hastalıkları birimimize başvurunuz.